AYM tarafından ikincil düzenlemelere aykırılık nedeniyle usulsüzlük cezası uygulanmasına imkan veren hüküm iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin 26.03.2026 tarihli ve E.2025/269, K.2026/72 sayılı kararı ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, yönetmelik, tebliğ, genelge ve benzeri ikincil düzenlemelere aykırılık nedeniyle usulsüzlük cezası uygulanmasına imkan veren hüküm iptal edilmiştir.

İptal edilen düzenleme kapsamında, Kanun'da ayrıca ceza öngörülmeyen hallerde, gümrük mevzuatına dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemelerde yer alan hükümlere aykırı hareket edilmesi durumunda usulsüzlük cezası uygulanmaktaydı.

Anayasa Mahkemesi kararında;

✅ Suçta ve cezada kanunilik ilkesinin gereği olarak ceza yaptırımına bağlanan fiillerin kanunla açık ve belirli şekilde düzenlenmesi gerektiği,

✅ Hangi fiillerin usulsüzlük cezasına tabi olacağının ikincil düzenlemelere bırakılmasının belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle bağdaşmadığı,

✅ Bu nedenle söz konusu hükmün Anayasa'nın 2 nci ve 38 inci maddelerine aykırı olduğu

tespit edilmiştir.

Bu kapsamda Mahkeme, Gümrük Kanunu'nun 241/1 maddesinde yer alan;

"...ikincil düzenlemelerle getirilen hükümlere..." ibaresi ile bu ibarenin iptali nedeniyle uygulanma imkanı kalmayan;

"...ve bu Kanunda tanınan yetkilere dayanılarak çıkarılan..."ibaresinin iptaline oybirliğiyle karar vermiştir. 

Değerlendirme

Karar, özellikle yalnızca yönetmelik, tebliğ, genelge veya diğer idari düzenlemelerde yer alan yükümlülüklerin ihlali gerekçesiyle tesis edilen GK 241/1 kapsamındaki usulsüzlük cezaları bakımından önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.

Bu çerçevede, GK 241/1 kapsamında uygulanan usulsüzlük cezalarının dayanağını oluşturan Gümrük Yönetmeliği Ek-82'nin hukuki dayanağı önemli ölçüde ortadan kalkmış görünmektedir. Bununla birlikte kararın etkisi yalnızca Ek-82 ile sınırlı olmayıp, Kanun'da açıkça düzenlenmeyen ve yalnızca yönetmelik, tebliğ, genelge veya diğer ikincil düzenlemelerle getirilen yükümlülüklerin ihlali nedeniyle uygulanan tüm GK 241/1 usulsüzlük cezalarının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilecektir.

Öte yandan, Gümrük Kanunu'nda açıkça düzenlenen yükümlülüklerin ihlali nedeniyle uygulanan idari yaptırımlar bakımından kararın doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır.

Kararın yürürlüğe giriş tarihi ile devam eden ve kesinleşmiş usulsüzlük cezalarına etkileri bakımından önümüzdeki dönemde idari uygulama ve yargı kararları yol gösterici olacaktır.

Kaynak: 02.06.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi Kararı (E.2025/269, K.2026/72).